بازگشت به بانک اطلاعات پایان نامه ها

شماره دانشجویی : 940058643
نام و نام خانوادگي : سمیه اقدسی
عنوان پایان نامه : سیر تطور نگارۀ دیو از صفوی تا قاجار
دانشكده : دانشکده هنر
گروه تحصيلي : ارتباط تصويرى
رشته/گرایش تحصيلي : تصويرسازي
مقطع تحصيلي : کارشناسی ارشد
استاد راهنما (عضو هیات علمی مرکز) : مینا جلیلی غیاثوند ,
استاد مشاور (عضو هیات علمی مرکز) : وحید شیخیان ,
چكيده : بعید نیست دیوها، همان گوریل‌های تنومندی بوده که در زمان‌های قدیم کسانی که در جنگل‌ها مشاهده نموده و چون اطلاعاتی در این زمینه نداشته‌اند او را موجودی خارق‌العاده تصور کرده و به نسبت ابتکار و ذوق و تخیلات خود در قصه‌ها و داستان‌ها توصیف کرده‌اند» (تبریزی، 1369، ص 857 ). دیو در فرهنگ و ادبیات ایرانی پیشینۀ درازدامنی دارد و در اولین مکتوبات و همچنین داده‌های شفاهی فرهنگ ایرانی حضور پررنگی داشته است و در طول تاریخ فرهنگ ایرانی از ابتدا تاکنون تجلیات بارزی داشته است. «واژۀ دیو یکی از واژه‌های کهن و قدمت آن به دوران آریایی‌ها می‌رسد. دیوان گروهی از پروردگاران آریایی‌ها بودند که پس از ظهور زرتشت گمراه‌ کننده و مردود شناخته شدند» (عفیفی،1374، ص 552 ). برخلاف تمدن آریایی‌های شبه‌ قاره هند که دیوان در آن جغرافیا، همچنان از جلوۀ نیکی برخوردار بودند اما در ایران با ظهور زرتشت و مبنای دوگانۀ مفهوم خیر و شر، دیوان در قطب منفی این جهان‌بینی معرفتی قرار گرفتند. «در اساطیر ایرانی از دیوها به‌عنوان دشمنان مستقیم نیکی‌ها یادشده است. امشاسپندان، جلوه‌های اورمزد به شمار می‌آیند و هرکدام از آن‌ها دشمن مستقیمی در میان دیوان دارند» (آموزگار، 1374، ص 33). در ایران پس از اسلام و با رواج آیین جدید بسیاری از مفاهیم کهن در تلفیق و سازگاری هنرمندانه‌ای با الهیات اسلامی قرار گرفتند. از آن جمله مفهوم دیو بود که به‌نوعی معادلی از ابلیس یا شیطان در قرآن منظور شد. «ابلیس گرچه به تعبیری از کلمۀ دیابلس یونانی مأخوذ است اما لغویان عرب آن را از ریشه‌های ابلاس به معنای نومید کردن و کلمۀ اجنی گرفته‌اند که جمع الباس و البالیس هست و مخفف آن ابلیس بارها در شعر فارسی به‌کار رفته است» (خزائلی، 1355، صص 53،77 ). در این پژوهش با توجه به دیرینه و مفهوم دیو در تاریخ فرهنگی ایران به بررسی بازنمایی نگاره‌های آن در تصویرگری‌های شاهنامه فردوسی پرداخته می‌شود و در این راستا سیر تطور و دگرگونگی نگاره دیو از دورۀ صفویه تا قاجار بررسی می‌شود. واژگان کلیدی: دیو، نگارگری، اسطوره، صفوی، قاجار.
كلمات كليدي : دیو، نگارگری، اسطوره، صفوی، قاجار.
تاريخ دفاع : 1397-06-21